༄༅།། དབུས་གཙང་བཀའ་བློན་ནང་འཁྲུག་གི་བྱུང་རབས་ལ་བལྟ་བའི་གཏམ་བདེན་པའི་འབྲུག་སྒྲ་ཞེས་བྱ་བ།

མཚམས་སྤྲིན་དམར་པོའི་ན་བཟའ་རབ་བཞེས་ཏེ།།

བྱམས་དང་སྙིང་རྗེའི་གཏེར་ཆེན་རབ་འཆང་བ།།

གྲུ་འཛིན་བདག་པོ་མི་གཟུགས་རྣམ་རོལ་བའི།།

སྐྱབས་གཅིག་བླ་མ་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོར་མཆོད།།

གངས་ཅན་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རིང་མོའི་ཁྲོད།།

ཟུབ་ཐབས་ཡེ་ནས་བྲལ་བའི་ནག་ཐིག་ཅིག།།

དབུས་གཙང་བཀའ་བློན་བདེ་གཟར་ཡ་ང་བའི།།

བྱུང་རབས་བདེན་པའི་འབྲུག་སྒྲ་འདི་ནས་ལྡིར།།

    ཞེས་མཆོད་པར་བརྗོད་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིས་སྔུན་བསུས་ཏེ། འདིར་བོད་ཀྱི་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་མཛད་འཕྲིན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་བསྐྱངས་ཤིང། མདོ་སྔགས་ཀྱི་ཆོས་ཀུན་ལ་གཟིགས་པ་ཡངས་པའི་༸རྒྱལ་དབང་བསྐལ་བཟང་རྒྱ་མཚོ་མཆོག་གི་སྐུ་དུས་སུ་བྱུང་བའི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་ཟུབ་ཐབས་ཀུན་ནས་བྲལ་བའི་དབུས་གཙང་བཀའ་བློན་ནང་འཁྲུག་གི་བྱུང་བའི་སྐོར་མདོར་བསྡུས་ཙམ་བརྗོད་པར་བྱ།

    དེ་ཡང་སོག་པོ་གུ་ཤྲིར་ཁཱང་བསྟན་འཛིན་ཆོས་རྒྱལ་གྱིས་བོད་ས་ཡོངས་རྫོགས་དབང་འོག་ཏུ་བསྡུས་ནས་བདག་ཅག་གི་སྟོན་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ལོ་༢༡༨༦་ཡེ་ཤུའི་འདས་ལོ་༡༦༤༢་རབ་བྱུང་བཅུ་གཅིག་པའི་ཆུ་རྟ་ཟླ་བ་བཞི་པའི་ཚེས་ལྔ་ཉིན་གཞིས་ཀ་བསམ་གྲུབ་རྩེའི་རྫོང་གི་ཚོམས་ཆེན་ནང། བོད་སོག་གི་བླ་ཆེན་མི་ཆེན་སོགས་སེར་སྐྱ་བགྲངས་ཀྱིས་མི་ལངས་པས་བྱུར་བུར་གཏམས་པའི་དབུས་སུ་མི་འཇིགས་སེང་གེས་བཏེགས་པའི་གསེར་གྱི་ཁྲི་འཕང་མཐོན་པོར་༸ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ངག་དབང་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོ་མཆོག་ལ་ཤར་དར་རྩེ་མདོ་ནས། ནུབ་ལ་དྭགས་ཚུན་གྱི་ས་སྡེ་མི་གསུམ་ལྷ་འབངས་སུ་ཕུལ་བས། གཞུང་ས་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་སྲིད་དབང་དབུ་བརྙེས་ཤིང། དུས་དེ་ནས་བཟུང་ཏེ་རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་བྱོན་གྱི་བོད་ཀྱི་ཆོས་སྲིད་ལུགས་གཉིས་ཀྱིི་ཐུགས་འགན་བཞེས་ཏེ་དབུ་འཁྲིད་ཅིང་བོད་ཀྱི་སྲིད་དབང་བདག་བཟུང་གནང་བ་མ་ཟད། ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་བོད་རྒྱལ་འབངས་ཀྱི་བདེ་སྡུག་ལ་སྨན་པའི་རྨད་བྱུང་གི་མཛད་འཕྲིན་བླ་ན་མེད་པ་ནམ་མཁའི་མཐའ་དང་མཉམ་པ་བསྐྱངས་ཏེ་བོད་འབངས་ཡོངས་བདེ་བའི་གནས་ལ་འགོད་གནང་མཛད་ཡོད་པ་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དཔང་པོ་ཡོད་དོ།།

    ཁྱད་པར་དུ་༸རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་བདུན་པ་བསྐལ་བཟང་རྒྱ་མཚོ་མཆོག་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་བྱ་གཞག་ལ་ཐུགས་སྣང་ཆེན་པོ་མི་གནང་ཞིང་རྒྱུན་དུ་འདུལ་བའི་དཔྱད་ཁྲིམས་ལ་སྲུང་བརྩི་ཆེ་ཞིང། ཉིན་མ་གཅིག་ཀྱང་ལྷོད་བཞུགས་མི་མཛད་པར་རྟག་ཏུ་ཆོས་མཐུན་བག་ཡོད་ཀྱིས་ཐུགས་དམ་ཉམས་བཞེས་ཁོ་ནར་ཐུགས་བརྩོན་གནང་མཁན་ཡིན་པས། བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ལས་དོན་ཐད་ལ་མགོན་པོ་གང་ཉིད་ནས་དངོས་སུ་ཐེ་བྱུས་ཆེན་པ་གནང་མེད་པ་ནི། ལྕགས་ལུག་༡༧༥༡་ལོར་བོད་ལྗོངས་སེར་སྐྱ་སྤྱི་ནས་ཇི་ལྟར་གསོལ་བ་བཏབ་པ་ལྟར་ཀུན་མཁྱེན་རྒྱལ་བའི་དབང་པོས་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་ལུགས་གཉིས་ཀྱི་ཐུགས་འགན་བདག་གིར་བཞེས་ཏེ། ཞབས་ཞུར་བཀའ་བློན་དགའ་བཞི་གུང་པཎྜི་ཏ་སོགས་བཞི་བསྐོ་བཞག་གནང་སྟེ། དེ་རྣམས་ལ་བཀའ་སློབ་ལམ་སྟོན་མཛད་སྐབས་འདི་ལྟར་གསུངས་ཡོད་དེ། ཞྭ་སྒབ་པའི་སྲིད་དོན་རྒྱལ་རབས་ལས།“ལྷག་དོན་སྲིད་ཀྱི་བགྱི་བའི་ཁ་བཀོད་ངེད་དགེ་སྦྱོང་གི་བྱེད་རྒྱུ་འདི་བཞིན་བསྟན་པའི་མིག་ལྟོས་ལ་གནོད་ཅིང། རང་སེམས་ཤིན་ཏུ་འཚེར་བ་བཅས། ཕྱིན་ཆད་ནས་གལ་ཆེ་དམིགས་བསལ་གྱི་རིགས་མ་གཏོགས་དེ་བྱིངས་ཚང་མ་ཁྱེད་རང་རྣམས་ལྷག་བསམ་རྨ་མེད་པས་ཡིན་ལུགས་དྲང་པོའི་གཞུང་བསྲང་གི་གསུང་མོལ་ཐོག་ནས་ཐག་ཆོད་པ་མཛད་དགོས།”[1] ཞེས་བཀའ་སློབ་བསྩལ་བ་ལས་རྟོགས་ཐུབ།

ལྷག་དོན་རྒྱལ་དབང་དྲུག་པའི་ཡང་སྲིད་བོད་ཤར་ཕྱོགས་མདོ་ཁམས་ཕྱོགས་སྐུ་བལྟམས་ཅིང། གནས་སྐབས་དབུས་སུ་ལྷ་བཟང་དང་འཇུན་སྒར་གྱི་དཀའ་རྙོག་ཡོ་ལང་ཆེན་པོར་བརྟེན་རེ་ཞིག་མདོ་སྟོད་སྐུ་འབུམ་དུ་སྐུ་བཞུགས་གནང། ཕྱི་ལོ་༡༧༢༠་ཟླ་བ་༤་ཚེས་༢༢་ཉིན་རྒྱལ་བའི་ཡང་སྲིད་རིན་པོ་ཆེ་སྟོན་འཁོར་རྣམས་སྐུ་འབུམ་བྱམས་པ་གླིང་གི་ཆོས་སྡེ་ནས། ལྷ་ལྡན་གསེར་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཆེན་པོར་འཇམ་དབྱངས་གོང་མའི་དམག་རོགས་འོག་ཕེབས་བསུ་ཟབ་རྒྱས་ཀྱི་སྒོ་ནས་དབུས་སུ་གདན་དྲངས་ཏེ། ལོ་དེ་ཉིད་ལ་གསེར་ཁྲི་མངའ་གསོལ་ཞུས་མོད། དེའི་ཚེ་མགོན་པོ་གང་ཉིད་སྐུ་ན་ཕྲ་བས་སྲིད་དོན་གྱི་འགན་འཁུར་ཡོངས་སུ་བཞེས་ཐུབ་མིན་ལ་བརྟེན་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གནས་འབབ་ལ་འཐུས་ཤོར་དང་འགལ་རྐྱེན་མ་འགྲོ་བའི་ཆེད་རྒྱལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཐུགས་དཀྱེལ་ཆེ་བའི་དགོངས་གཞི་བཟུང་སྟེ་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འགན་འཁུར་བ་ཐོག་མར་བཀའ་བློན་ལྔ་འདེམས་བསྐོ་གནང་བར་མཛད། དེའི་སྐོར་ཞྭ་སྒབ་པའི་བོད་ཀྱི་སྲིད་དོན་རྒྱལ་རབས་ནང་དུ། “༸གོང་ས་མཆོག་ནས་དགོངས་བཅད་ཀྱིས་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འཁུར་འཛིན་རྣམས་ལ་བདག་རྐྱེན་མཛད་ན་བོད་འབངས་ཡོངས་ནས་བརྩི་འཁུར་ཆེ་བར་དགོངས་ཏེ་དའི་ཆིང་བཱ་ཐུར་གཙོ་བོ་དང། པས་སེ་ང་ཕོད་པ་ལས་རོགས། ལུམ་པ་བར་གུང་དང་། སྦྱར་ར་བ་དང། ཕོ་ལྷ་ནས་ལ་ཐའི་ཇིའི་གོ་ས་བཅས་གནང་།”[2] ཞེས་གསལ་བ་དང། ཁོང་རྣམས་ལ་བཀའ་སློབ་དགོངས་བཞེད་ཀྱང་གནང་ཡོད་དེ། སྔ་མ་ལས། “བར་ལམ་ལྷ་བཟང་ཁཱང་དང། འཇུན་སྒར་བའི་དམག་འཁྲུག་སོགས་ཀྱི་རྐྱེན་པས་ཆབ་སྲིད་ཉམས་ཆག་གྱུར་པ་རྣམས་གསོ་ཐབས་འཁུར་ཆེ་བསྐྱེད་དགོས་པའི་བཀའ་སློབ་སྩལ་ཏེ་དགོངས་བཞེད་རྒྱ་ཆེ་གནང།”[3] ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་ཕྱི་ལོ་༡༧༢༡་ལོར་མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་གྱི་གཙོ་བོ་ཁང་ཆེན་བསོད་ནམས་རྒྱལ་པོའམ་དའི་ཆིང་བཱ་ཐུར་བཀའ་བློན་གྱི་གཙོ་བོ་དང། ང་ཕོད་རྡོ་རྗེ་རྒྱལ་པོ་དང་ལུམ་པ་བཀྲིས་རྒྱལ་པོ་གཉིས་ལས་རོགས་སུ་བསྐོ་བཞག་གིས་ཁོང་གསུམ་ནས་སྲིད་དབང་ལོ་གསུམ་རིང་བསྐྱངས་པའི་རྗེས་ཕྱི་ལོ་༡༧༢༦ལོར་བཀའ་བློན་གསར་པ་སྦྱར་ར་བ་བློ་གྲོས་རྒྱལ་པོ་དང། ཕོ་ལྷ་བ་བསོད་ནམས་སྟོབས་རྒྱལ་གཉིས་བསྐོ་བཞག་གནང་བར་མཛད་དོ།།

    དེ་ལྟར་རྒྱལ་བའི་དབང་པོ་མཆོག་གི་ཐུགས་ཀྱི་རྒྱ་མཚོ་ལས་མ་འོངས་ཕུགས་རྒྱང་རིང་པོར་དམིགས་པའི་དགོངས་གཞི་འོག་ནས་བདམས་གནང་བའི་བཀའ་བློན་རྣམ་པས་བོད་ཀྱི་གཞུང་དམངས་ཀྱི་ཞབས་འདེགས་སྲི་ཞུ་ལྷག་བསམ་དཀར་པོས་སྒྲུབ་པའི་རེ་སྨོན་ཆེན་པོ་མཛད་ལ། ཁོ་ཅག་གི་སྲི་ཞུ་ལས་བོད་འབངས་ཡོངས་ལ་ཕན་བདེ་རླབས་ཆེན་གྱི་ཀུན་གསལ་འཕྲོ་བར་མཛད་པའི་ཐུགས་རེ་བཅངས་ཡོད་ནའང། བཀའ་བློན་རྣམས་ཀྱིས་ཚུལ་དེ་ལས་ལྡོག་ཏེ་རང་སྡེ་ལུང་ཚན་སོགས་ཀྱི་ཞེན་འཛིན་དང་འཐེན་འཁྱེར། དབང་ཆ་འཐབ་རྩོད་སོགས་ཆེས་ཡ་ང་བའི་ལས་ཚུལ་ཐབས་སྡུག་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་རྒྱལ་བའི་དགོངས་གཞིའི་འོད་སྣང་ལ་ནག་པོ་སྤྲིན་གྱིས་གཡོགས་ལ། བོད་འབངས་ནང་ཁུལ་དུ་མ་མཐུན་པའི་འགལ་བའི་འགྱོད་ཆེན་པོས་ལོ་རྒྱུས་ནང་ཟུབ་ཐབས་མེད་པའི་ནག་ཐིག་གི་རི་མོ་ཞིག་བཟོས།

བཀའ་བློན་ལྔ་པོའི་མི་གཤིས་སམ་རང་བཞིན་ཇི་ལྟར་ཡིན་མིན་འཆད་པ།

    དེ་ཡང་རྒྱལ་དབང་མཆོག་གིས་ཐུགས་རེ་ཟབ་མོས་འདེམས་བསྐོས་མཛད་པའི་བཀའ་བློན་ལྔ་པོ་རེ་རེ་ནས་ནག་པོ་སྐྱོན་གྱིས་འབགས་ནས་ཡོད་པ་ནི་སྨོས་ཅི་དགོས། གལ་ཏེ་བཀའ་བློན་ལྔ་པོ་ཐམས་ཅད་དཀར་པོ་དཀར་རྐྱང་ཡིན་ན་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་ནང་འཁྲུག་བདེ་གཟར་ཆེན་པོའི་ནག་ཐིག་ཡེ་ནས་སླེབས་ཐབས་བྲལ། དེས་ན་བཀའ་བློན་ལྔ་པོ་དེ་དག་གི་རང་བཞིན་མི་གཤིས་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་ནི། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རགས་རིམ་གཡུ་ཡི་ཕྲེང་བ་ལས། “དེ་ཡང་བཀའ་བློན་གཙོ་བོ་དའི་ཆིང་བ་དུར་དང། ང་ལུམ་སྦྱར་གསུམ། ཕོ་ལྷ་བ་བཅས་མཉམ་སྦྲེལ་གྱི་དབང་བསྒྱུར་ཁྱོན་བསྡོམས་ལོ་དྲུག་ཙམ་བྱས་པའི་རིང། མཐུན་སྒྲིལ་མཉམ་རུབ་ཀྱི་བྱ་བ་བཟང་པོ་ཞིག་ཐོག་མ་ཉིད་ནས་བྱུང་མེད་པར་མངོན་ཞིང། མི་དབང་རྟོགས་བརྗོད་ནང་འཁོད་པ་ལྟར་ན་དེའི་ལན་རྩ་གཙོ་བོ་གུང་ལུམ་པ་བ་བཀྲིས་རྒྱལ་པོས་བྱས་པ་ལྟ་བུ་བསྟར་ཆགས་སུ་འཁོད་པ་བཞིན་ཁོ་པ་ནི་མ་རུངས་པ་ལྐོག་གཡོ་ངན་ཇུས་དང། དབྱེན་སྦྱོར་དཀྲུག་ཤིང་གི་བྱ་བ་ཁོ་ནར་གཞོལ་མཁན་ཞིག་ཡིན་པ་གཞིར་བཅས་ཤིང། དེ་མིན་གཞན་བཞི་པོའང་ང་རྒྱལ་ཁེགས་དྲེགས་ཀྱིས་སྙིང་མྱོས་པ་དང། ང་མིན་སུ་ཡིན་ཁོ་ན་ལས་གཞན་ལ་མཐུན་ཐབས་ཀྱི་བསམ་བློ་ཡེ་མེད་པར་ཕྲག་དོག་གི་ནད་ཀྱིས་བཏབ་པ་ཤ་སྟག་ཏུ་མངོན་ཞིང་།”[4] ཞེས་སོགས་རྒྱས་པར་གསུངས་པ་ལྟར་བཀའ་བློན་ལྔ་པོ་ནི་རང་ཕྱོགས་ལ་ཕྱོགས་རིས་དང་འཐེན་འཁྱེར་གྱི་དྲི་མས་འབགས་ཤིང། ཕན་ཚུན་གྱི་ལས་ཚུལ་ཆུང་ཚགས་ཡན་ཆད་ལ་ཕྲག་དོག་གི་མེ་ལྕེ་གྱེན་དུས་འབར་ཞིང། མཐུན་བསྒྲིལ་དང་མཉམ་རུབ་ཀྱི་སྣང་བ་ཏིལ་འབྲུ་ཙམ་ཡང་མེད་པར་མངོན་ནོ།།

དབུས་གཙང་བཀའ་བློན་ནང་འཁྲུག་འདིའི་འགལ་རྐྱེན་འབྱུང་བའི་ཁུངས་བཤད་པ།

    དེ་ལྟར་ནང་འཁྲུག་ཆེན་པོ་འདི་ཡི་འབྱུང་རྐྱེན་གཙོ་བོ་ནི། བཀའ་བློན་ལྔ་པོ་ཐུན་མོང་ནས་སྲིད་དབང་སྐྱོང་བའི་སྐབས་དའི་ཆིང་བཱ་ཐུར་བཀའ་བློན་གྱི་གཙོ་བོ་ཡིན་སྟབས། ཁེངས་དྲེགས་ཆེ་ཞིང་ལས་དོན་ཐག་གཅོད་གང་ཡང་སྒེར་ཁོ་ནས་གཅོད་པ་སོགས་རྒྱུ་མཚན་མང་དག་ཅིག་ལ་བརྟེན་ནས་བཀའ་བློན་ལས་རོགས་རྣམས་མ་རངས་པ་དང། ཕན་ཚུན་ཡིད་ཆེས་དང་མོས་མཐུན་མེད་པར་ཆགས་པ་མ་ཟད། རིམ་བཞིན་མི་མཐུན་པ་དུ་མ་བྱུང་བ་ལས་ལུང་ཚན་འཐེན་འཁྱེན་འོག་ཏུ་དའི་ཆིང་བཱ་ཐུར་དང་ཕོ་ལྷ་བ་གཉིས་གཙང་ཕྱོགས་ནས་ཡིན་པས་ཕྱོགས་གཅིག་དང། ང་ལུམ་སྦྱར་གསུམ་དབུས་ནས་ཡིན་པས་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་གྱུར་ཏེ་བཀའ་བློན་ཕན་ཚུན་ཡང་ལུང་ཚན་སོ་སོར་གྱེས་ཏེ་བཀའ་བློན་ཕན་ཚུན་བར་འགལ་འདུ་ཆེན་པོ་ལངས་པ་གོར་མ་ཆག དེ་ཡང་བོད་ཀྱི་སྲིད་དོན་རྒྱལ་རབས་ལས། “དའི་ཆིང་བཱ་ཐུར་དང། ཕོ་ལྷ་ནས་གཉིས་ཀྱི་སྲིད་བྱུས་ལ་བཀའ་བློན་གཞན་གསུམ་ནས་རྟག་ཏུ་སྐྱོན་བརྗོད་དང། གཅིག་ལ་གཅིག་ཕན་པ་མ་ཡིན་པ་བྱེད་པ་དང། ལྷག་པར་དབུས་དང། གཙང་ཞེས་ཕྱོགས་འཐེན་བྱས་ཏེ་སྡེ་དཔོན་སྨོས་ཅི། འབངས་བྱིངས་རྣམས་ལ་ཉེས་པ་གཅོད་ན་འདིས་སྐྱོབ་ཀྱི་གདེངས་ཚོད་དང། བག་ཡངས་ཀྱི་སྲོལ་ངན་ཁྱབས་གདལ་དུ་གྱུར་ཞིང། ཐོག་མའི་ཆར་༸རྒྱལ་བའི་ཡབ་རྗེ་བསོད་ནམས་དར་རྒྱས་སྤྱིར་སྟངས་ལས་མེད་ཀྱང། རྗེས་སུ་རིམ་པས་དབུས་ཕྱོགས་ཞེ་འཛིན་ཡོད་པ་ལྟ་བུའི་མཐོང་ཕྱོགས་ངན་པ་བཅས་ཀྱི་རྩ་བའི་གཞུང་གི་ལས་དོན་ལ་འཐུས་ཤོར་དང། རང་ཁོངས་མངའ་སྡེ་སོ་སོའི་འདོད་པ་སྒྲུབ་ཕྱོགས་ཁོ་ནས་ཆགས་སྡང་དང། འཁོན་འཛིན་ཇེ་ཆེར་སོང་བ་དང། མཐའ་གཉིས་སུ་མ་ལྷུངས་པའི་མི་སེར་བྱིངས་སྐྱབས་མེད་མགོན་མེད་དུ་གྱར།”[5] ཞེས་བྱུང་བ་ལྟར་ལ་ལས་བཀའ་བློན་ནང་འཁྲུག་གི་རྒྱུ་རྐྱེན་གཙོ་བོ་ནི་དའི་ཆིང་བཱ་ཐུར་དང་ལས་རོགས་ཕོ་ལྷ་བས་གནང་ཕྱོགས་མ་འགྲིག་པའི་ལན་པ་ཡིན་པར་སྒྲུབ་ལ། འགས་བཀའ་བློན་གཙོ་བོ་དའི་ཆིང་བཱ་ཐུར་དང་ཕོ་ལྷ་བའི་སྲིད་ཇུས་ལ་ང་ལུམ་སྦྱར་གསུམ་གྱིས་ནམ་ཡང་ངོས་ལེན་མ་བྱས་པ་དེ་ལ་ཐུག་པར་བསྙད། གང་ལྟར་ཡང་ཕྱོགས་གཉིས་བར་དུ་བསམ་ཚུལ་མི་མཐུན་པའི་འགལ་བ་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་གཙོ་བོ་ནི་ལུང་ཚན་འཐེན་འཁྱེར་དང་ཕན་ཚུན་ཕྲག་དོག་འཁོན་འཛིན་གྱིས་ཡིན་པར་ཐེ་ཚོམ་མེད་པ་སྨོས་མ་དགོས་པ་ལྟ་བུ་རེད། དེའི་ཐད་རྒྱལ་མོ་འབྲུག་པས་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་གླེང་བའི་གཏམ་ནང་གསལ་ཞིང་རྒྱས་པོ་གསུངས་འདུག་པས་འདིར་ཡིག་ཚོགས་ལ་མ་འཛེམ་པར་འགོད་པར་བྱ་སྟེ། “དེ་ལས་ཁང་ཆེན་པ་དང་ཕོ་ལྷ་བ་གཉིས་ནི་སྔར་ནས་གཙང་ཁུལ་དང་སྟོད་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔོན་རིགས་ཆེ་གྲས་ཡིན་པས་འབྲེལ་བ་ཟབ་པར་མ་ཟད། ཅུང་གར་བ་མཐར་བསྐྲོད་གཏོང་བའི་འཐབ་འཁྲུག་ནང་གཉིས་ཀས་བྱས་རྗེས་འབུར་དུ་ཐོན་བ་བཞག་ཡོད་སྟབས་ཆིན་གོང་མས་མཐོང་ཆེན་དང་སྒོས་སུ་ཁང་ཆེན་པར་དའི་ཆིང་བཱ་ཐུར་ཞེས་པའི་ཆོ་ལོ་དང་བཅས་བཀའ་བློན་དག་གི་གཙོ་བོར་བསྐོས་པ་དང། གཞན་རྣམས་ལས་རོགས་ཏེ་གཞོན་པ་ལྟ་བུར་བསྐོས་ཏེ་བཞག དེ་མིན་གཞན་གསུམ་ནི་དབུས་ཀོང་ཁུལ་གྱི་ཡུལ་དཔོན་ཡིན་སྟབས་ལྷ་སར་དབང་ཤུགས་ཆེ་ཙམ་ཡོད་ཐོག་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་པའི་སྦྱིན་བདག་དང་དཔོན་རིགས་གཞན་དག་གི་རྒྱབ་སྐྱོར་ཐོབ་པ་བཅས་ཀྱིས་དཔོན་གནས་བརྟན་པོ་ཡོད་འདུག”[6]།ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར་ན་ཕྱོགས་གཉིས་སུ་གྱེས་པའི་བཀའ་བློན་སོ་སོར་དཔག་པའི་བློ་ཤེད་དང་གདེང་ཚོད་དབང་ཤུགས་ལྡན་ཡོད་པ་མངོན་ལ། དེ་བཞིན་མུ་མཐུད་དེ་དེབ་ཐེར་དེ་ཉིད་ལས། “ཐོག་མར་དེ་དག་མཉམ་འབྲེལ་གྱིས་ལོ་ངོ་དྲུག་ཙམ་རིང་བོད་ཀྱི་སྲིད་དབང་འཛིན་གཉེར་བྱས་ཏེ་སྔར་ཅུང་གར་བའི་སྐབས་སྔོན་སྲོལ་ལམ་ལུགས་ཉམས་པ་རྣམས་སོར་ཆུད་ཡོང་ཐབས་དང་བོད་ཡུལ་ཞི་འཇགས་གནས་ཐབས་བཅས་བྱས་ཤིང། ཡང་དེའི་ནང་ནས་ལུམ་པ་བ་བཀྲིས་རྒྱལ་པོ་ནི་སྐྱེ་བོ་གྱ་གྱུ་ཅན་གཡོ་སྒྱུ་དབྱེན་སྦྱོར་གི་ལས་ལ་དགའ་བཞིག་ཡིན་ཁར། རྒྱལ་དབང་མཆོག་གི་ཡབ་བསོད་ནམས་དར་རྒྱས་དང་གཉེན་འབྲེལ་ཡོད་པའི་ཆ་རྐྱེན་ལ་བརྟེན་རྒྱལ་ཡབ་ངན་བསླུ་བགྱིས་ཏེ་རང་ཕྱོགས་སུ་འཐེན་ནས་ཐོག་མར་དབུས་དང་གཙང་གི་འཐེར་འཁྱེར་དང་དབྱེན་སྦྱོར་གྱི་ལས་མང་དུ་སྤེལ་ལ། སྐབས་ཤིག་ཁང་ཆེན་པ་དང་ཕོ་ལྷ་བ་སོ་སོ་ཡུལ་སྐོར་དུ་ཕྱིན་པའི་ཤུལ་ནས་ཁོ་གཉིས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཏོགས་རྣམས་གཞུང་ཞབས་ནས་ཕྱིར་འབུད་བྱས་པ་དང། ཡང་ཁོ་གཉིས་ལ་དབང་བའི་ས་ཁུལ་དུའང་དཔྱ་ཁྲལ་བཙན་ལྕི་འབབ་པ་སོགས་གྱོད་གཞི་བཙལ་ཐབས་ཀྱིས་དེ་གཉིས་ལ་འགྲན་རྩོད་བྱས་པར་མ་ཟད། སྐྱོན་འཛུགས་སྙད་འདོགས་ཀྱི་ཡི་གེའང་གོང་མར་གསང་འབུལ་བྱས་པ་སོགས་ཆབ་སྲིད་འཕུང་དཀྲུག་གི་སྦྱོར་བ་སྣ་ཚོགས་བཤམས་པར་བཤད།”[7] ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར་སྲིད་དབང་འགལ་འདུ་དང་ལུང་ཚན་འཐེན་འཁྱེར་གྱི་བྱ་ངན་གྱི་རྨང་གཞི་འཛུགས་མཁན་གཙོ་བོ་ལུམ་པ་བ་ཡིན་པར་གསུངས་ཤིང་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་བཀའ་བློན་ནང་ཁུལ་དང་འབངས་མི་བར་མི་མཐུན་པ་དུ་མ་བྱུང་བར་སྐྱོན་འཛུགས་གནང་ངོ་།།

དབུས་གཙང་བཀའ་བློན་ནང་འཁྲུག་གི་བྱུང་བ་དངོས་གླེང་བ།

    དེ་ལྟར་བོད་རབ་བྱུང་བཅུ་གཉིས་པའི་མེ་ལུག་ལོ་༡༧༢༧ནས་དབུས་གཙང་བཀའ་བློན་ནང་འཁྲུག་གི་འགལ་ཟླ་དེ་མངོན་གསལ་དོད་པོ་དང་རྣོ་ངར་ཇེ་ཆེར་གྱུར་ཞིང། གཙང་ནས་ཡིན་པ་དའི་ཆིང་བཱ་ཐུར་དང་ཕོ་ལྷ་བ་རྣམ་གཉིས་ཀྱི་ལས་དོན་བྱེད་ཕྱོགས་ཐད་ང་ལུམ་སྦྱར་གསུམ་གྱིས་ངོས་ལེན་མ་བྱེད་ཅིང། མ་རངས་པའི་རྣམ་འགྱུར་རྒྱུན་ཆགས་སུ་བསྟན་ལ། མི་རིང་བར་ང་ལུམ་སྦྱར་གསུམ་བསམ་པ་གཅིག་མཐུན་གྱི་གྲོས་ངན་བཤམས་ཏེ་བསམ་པ་མ་ཡིན་པའི་བྱེད་ཚུལ་དེ་སྤྱང་གྲུང་འཛོམས་པའི་ཕོ་ལྷ་བས་སྔོན་ཚུད་ནས་རྟོགས་ཏེ། རྒྱལ་བའི་དབང་བོ་མཆོག་དང། ཁོང་གི་ཡབ་རྗེ། དའི་ཆིང་བཱ་ཐུར་སོགས་ལ་སྙན་སེང་ཞིབ་གསོལ་ཐོག།ལྷག་པར་དུ་དའི་ཆིང་བཱ་ཐུར་གྱི་སྐུ་སྲོག་ལ་དུས་དང་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་བག་ཟོན་དགོས་ཚུལ་ནན་ཏན་ཆེན་པོས་ཡང་དང་བསྐྱར་དུ་བརྡ་ལན་གསོལ་ཡང། ཁང་ཆེན་དའི་ཆིང་བཱ་ཐུར་ཁེངས་དྲེགས་ཆང་གིས་བཟིས་ཏེ་འཇིགས་སྐྲག་གི་སྣང་བ་སྐད་ཅིག་ཙམ་མེད་པར་དབུས་སུ་བསྡད། གཅིག་ཤོས་ཕོ་ལྷ་བས་ཉེན་ཁའི་རྦ་རླབས་ཡོང་བ་སྔོན་ཚུད་ནས་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་སྟེ་གནས་སྐབས་རང་གི་ལྕམ་ནད་ཀྱིས་མནར་ཡོད་ཚུལ་ལ་ཁག་བཏགས་ནས་དགོངས་པ་ཞུས་ཏེ་རང་ཕྱོགས་གཙང་དུ་ཕེབས། དེའི་ཐད་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རགས་རིམ་གཡུ་ཡི་ཕྲེང་བ་ལས། “ཕོ་ལྷ་ཐའི་ཇིས། དའི་ཆིང་བཱ་ཐུར་ལ་དོགས་ཟོན་གྲ་སྒྲིག་དགོས་པའི་གསང་བརྡ་ཡང་ཡང་བཏང་རུང། ཁོང་ནི་སྙིང་སྟོབས་ཆེ་བ་དེ་བག་མེད་ཀྱི་གྲོགས་སུ་གྱུར་པ་ལྟ་བུས་ཕོ་ལྷ་བའི་གསལ་འདེབས་ལའང་མཐར་བསུན་སྣང་དང་འཕྱ་དམོད་བྱས་པར་བརྟེན་བསམ་ཕྱོགས་མི་མཐུན་པར་གྱུར། ཕོ་ལྷ་བ་ནི་སྤྱང་གྲུང་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན་སྟབས་ཁོང་རང་གི་ལྕམ་སྦྲུམ་ཕོ་ལྷའི་གཞིས་སུ་ཡོད་པ་ནད་མནར་གྱི་ལན་འབྱོར་པའི་གོ་སྐབས་དང་བསྟུན་ནས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་དང་དའི་ཆིང་བཱ་ཐུར་ལ་རེ་ཞིག་གཞིས་བསྐོར་དུ་འགྲོ་ཆོག་པའི་དགོངས་ཁྲོལ་ཞུས།”[8] ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་ཡིན།

    སྐབས་དེར་མན་ཇུ་གོང་མས་བཀའ་བློན་དའི་ཆིང་བཱ་ཐུར་ལ་གཟེངས་བསྟོད་བྱེད་པར་བློན་པོ་ཏཱ་ཤིན་གཉིས་འབྱོར་བའི་བརྡ་ལན་བྱུང་བ་དང་། དབུས་ཀྱི་བཀའ་བློན་ང་ལམ་སྦྱར་གསུམ་ལས་གུང་ལུམ་པ་ཅན་ནས་གཙང་ཕྱོགས་ཀྱི་བཀའ་བློན་དའི་ཆིང་བཱ་ཐུར་དང་ཕོ་ལྷ་བ་གཉིས་གསོད་རྒྱུའི་ངན་འགྲོས་སྔོན་ཚུད་ནས་ཡོད་ལ། རྒྱའི་སྐུ་ཚབ་གཉིས་མ་འབྱོར་གོང་ཁོང་གཉིས་མ་གསོད་ན་ཕྱིས་ནས་རེ་བ་དང་གོ་སྐབས་རྙེད་ཐབས་མེད་སྙམ་སྟེ་འཕྲལ་དུ་ཁོང་གཉིས་ཀྱི་ཉེ་དུ་དང་བཅས་པ་རྩ་མེད་བཟོ་རྒྱུའི་བློ་གྲོས་གཅིག་མཐུན་བྱུང་སྟེ། ཐོག་མར་ང་ལམ་སྦྱར་གསུམ་གཡོ་ཐབས་ཀྱིས་དའི་ཆིང་བཱ་ཐུར་ལྷ་ས་གཙུག་ལག་ཁང་གི་གཟིམ་ཆུང་ཁམས་གསུམ་དུ་བཀའ་བློན་ལྷན་ཚོགས་སྐབས་སྔར་ནས་གྲ་སྒྲིག་ཡོད་པ་ལྟར། དའི་ཆིང་བཱ་ཐུར་ལ་སྙན་ཞུ་ཡི་གེ་རིང་མོ་ཞིག་སྤྱན་བསྟར་ཞུས་པ་དེར་གཟིགས་ཤིང་བརྟག་དཔྱོད་བྱེད་སྐབས་ང་ལམ་སྦྱར་གསུམ་གྱི་དཔོན་གཡོག་རྣམས་ཀྱིས་སྐུ་རྒྱབ་ནས་གློ་བུར་དུ་བྱོན་ཏེ་གྲི་རུབ་བརྒྱབ་ཏེ་ཁང་ཆེན་གྱི་ཞབས་འབྲིང་དུ་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་བཀྲོངས། དེ་རྗེས་ཁང་ཆེན་གྱི་ལྕམ་ཆེ་ཆུང་གཉིས་ཡོད་པའང་གཞིས་སྒར་དུ་དམག་མི་མངགས་ཏེ་དམར་གསོད་བྱས་པ་སོགས་ཡ་ང་སྙིང་རྗེ་མེད་པའི་ལས་ངན་བརྩམས་པ་དང། དེ་བཞིན་དའི་ཆིང་བཱ་ཐུར་གྱི་ཕྱོགས་གཏོགས་དཔོན་ཆེ་ཆུང་ཐམས་ཅད་བཙོན་འཇུག་བྱས། དེ་ཡང་ཞྭ་སྒབ་པའི་བོད་ཀྱི་སྲིད་དོན་རྒྱལ་རབས་ལས། “མེ་ལུག༡༧༢༧ ཟླ་༦ ཚེས་༡༨ཉིན་ལྷ་ལྡན་གཙུག་ལག་ཁང་གི་བླ་བྲང་སྟེང་གཟིམ་ཆུང་ཁམས་གསུམ་ནང་དའི་ཆིང་བཱ་ཐུར་དང། པས་སེ་ང་ཕོད་པ། གུང་ལུམ་པ་བ། སྦྱར་ར་ཐའི་ཇི་བཅས་ལྷན་རྒྱས་ཚུགས་ཏེ་བཞུགས་སྐབས། ཞོལ་གཉེར་ང་ཕོད་བློ་བཟང་ནས་ཡི་གེ་རིང་པོ་ཞིག་དའི་ཆིང་ལ་ཕུལ་ཏེ་དེའི་དོན་བརྟག་ཅིང་བཞུགས་པའི་སྐབས་སུ། ཡོལ་བའི་རྒྱབ་ནས་མགྲོན་གཉེར་བློ་བཟང་དོན་ཡོད་ཀྱིས་དའི་ཆིང་གི་དབུ་སྐྲ་ནས་བཟུང་མ་ཐག་དེར་ཡོད་ང་ཕོད་བློ་བཟང་དང། པས་སེ་ང་ཕོད་པ། གུང་ལུམ་པ། སྦྱར་ར་ཐའི་ཇི་བཅས་ནས་འཇུས་ཏེ་སོ་སོའི་རྒྱ་གྲི་བཏོན་ཏེ་བསྣུན་ནས་མགོ་ལུས་ཐམས་ཅད་ནས་ཁྲག་འཛགས་ཏེ་མགུལ་ནས་སྒྲ་འགར་འགར་པོ་སྒྲོག་བཞིན་པར་གཤེགས། སྒོ་འགྲམ་དུ་དའི་ཆིང་གི་ཞབས་འབྲིང་པ་རྣམས་ལ་གཡོག་གཞན་ཚོས་ལག་རུབ་ཀྱིས་བསད། དེ་འཕྲལ་དའི་ཆིང་གི་ཕྱག་མཛོད་སྲི་ཐར་དང། དྲུང་ཡིག་གདོང་སྣ་བ་ཡང་བསད་དེ་ཞབས་འབྲིང་བྱིངས་བཙོན་དུ་བཅུག”[9] ཅེས་དང། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རགས་རིམ་གཡུ་ཕྲེང་ལས། “དུས་མཚུངས་པར་སྐྱིད་པ་ཐང་པ་དང། བཀྲ་ཤིས་དཔལ་ར་བ། སྐྱ་ཁང་པ་སོགས་ཀྱིས་གཙོ་བོ་བྱས་པའི་དཔུང་ཚོགས་འབྲུམ་ཕོ་ལྟར་མངགས་ཏེ་བཀའ་བློན་ཕོ་ལྷ་ཐའི་ཇི་ཚར་གཅོད་པར་བཏང། དེ་བཞིན་དབུས་ཁུལ་དང་དྭགས་ཀོང་སོགས་ལ་བརྡ་ཁྱབ་སྦྱར་ནས་དམག་བསྐུལ་བརྒྱབ་སྟེ་བྱང་ཕྱོགས་སུ་གནས་པའི་སོག་པོ་ལྷག་འཕྲོ་རྣམས་ལ་དམག་རྒྱག་པར་བཏང་བ་སོགས་སྟོབས་དང་ནུས་པ་གང་ཡོད་ཀྱིས་སྒོ་ཀུན་ནས་ཕར་རྒོལ་བྱས”[10]། ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་བཀའ་བློན་ང་ལམ་སྦྱར་གསུམ་གྱིས་རང་གི་འཇོན་ནུས་གང་ཡོད་མཉམ་སྤུངས་ཀྱིས་གཙང་ཕྱོགས་ཀྱི་བཀའ་བློན་རྣམ་གཉིས་རྩ་བ་ནས་མེད་པར་བྱེད་རྩིས་ཡོད་མོད། རེ་ཞིག་སྤྱང་གྲུང་ལྡན་པའི་བཀའ་བློན་ཕོ་ལྷ་བ་བསོད་ནམས་སྟོབས་རྒྱལ་སྲོག་ཐར་ཏེ། དེ་འཕྲལ་དབུས་སུ་ལྟས་ངན་པའི་གཏམ་དེ་ཉིད་ཕོ་ལྷ་བའི་གསང་ཉུལ་བས་ཐོས་ཏེ་གསང་འཕྲིན་སྐྱེལ་བར་བཏང་བ་འབྱོར་མ་ཐག་རྒྱལ་རྩེ་གླ་ཚལ་ནས་རྟ་དྲེལ་རྣམས་ཚུར་བཀུག་སྟེ་རྟེན་དྲུང་དུ་ཟན་བརྟག་ཞུས། ཟན་བརྟག་ཇི་ལྟར་ཞུས་ཡིན་མིན་ཐད་བོད་ཀྱི་རགས་རིམ་གཡུའི་ཕྲེང་བ་ལས་འདི་ལྟར་གསལ་ཏེ། “ཕོ་ལྷ་བས་བསམ་གཞིགས་ནན་ཏན་གནང་བའི་འཆར་སྒོ་གསུམ་སྟེ། དང་པོ་འདི་ནས་བྱང་ལམ་དུ་ཐོན་ཏེ་ཟི་ལིང་གྲོང་ཁྱེར་བརྒྱུད་གོང་མ་བདག་པོ་ཆེན་པོའི་ཞབས་དྲུང་དུ་སྙེག་གམ། གཉིས་པ་སྟོད་མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་དང། གཙང་ཁུལ་གྱི་མི་མང་བསྐུལ་སློང་བྱས་ཏེ་དགྲ་བོ་དེ་རྣམས་ལ་དམག་འཐབ་བྱེད་དམ། གསུམ་པ་རེ་ཞིག་ས་དགའ་དྲོ་ཤོད་ཁུལ་གྱི་ས་ཆ་བཟུང་སྟེ་སླད་ཕྱིན་རིམ་བཞིན་ཕར་རྒོལ་བྱེད་དམ་ཞེས་དོན་ཚན་གསུམ་སོ་སོར་བྲིས་པའི་ཤོག་དྲིལ་ཟན་རིལ་ནང་བཅུག་སྟེ་རྟེན་གསུམ་གྱི་སྤྱན་སྔར་བརྟག་སྒྲིལ་ཞུས་པར་དྲིན་ཟན་གཉིས་པ་སྟོད་གཙང་གི་དྲག་ཤུགས་བསྐུལ་ནས་འཕྲལ་མར་ཕར་རྒོལ་བྱ་རྒྱུ་དེ་རང་ཕེབས་པར་བློ་ཐག་གཙང་མར་བཅད།”[11] ཅེས་གསུངས་སོ།།

    དེ་ལྟར་ཕོ་ལྷ་ཐའི་ཇིས་དོན་ཚན་གཉིས་པ་མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་གཙོས་པའི་གཙང་དམག་ཡོངས་རྫོགས་བསྐོངས་ཏེ་དའི་ཆིང་བཱ་ཐུར་གྱི་དགྲ་ཤ་ལེན་པར་ཐུགས་བཙན་པོས་ཐུགས་ཐག་བཅད་ཟིན་པས། དེ་ནས་ཕོ་ལྷ་བ་རང་གི་སྲས་བགྲེས་གཞོན་གཉིས་དང། ཞབས་གྲས་གོ་ཧྲག་དྲུག་ཅུ་སྐོར་བཅས་མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་དང། གཙང་ལྗོངས་རྣམས་སུ་དའི་ཆིང་བཱ་ཐུར་ཉམས་ཉེས་བྱུང་བའི་སྐོར་དང། སྟོད་གཙང་ཁུལ་གྱི་དམག་རོགས་ཟླ་བསྒྲིལ་བགྱིས་ཏེ་དའི་ཆིང་བཱ་ཐུར་གྱི་དགྲ་ཤ་ལེན་དགོས་པའི་ཕྱག་བྲིས་རབས་དང་རིམ་པ་སྤེལ་ཏེ། མདའ་དཔོན་ལྕང་ལོ་ཅན་པ་དང། མདའ་དཔོན་ནུ་མ་བ། དཔན་རིགས་ཨ་ཇོའི་དམག་སྐོར་བརྒྱ། སྒར་དཔོན་དགའ་བཞི་པ་སོགས་དམག་དཔུང་སྟོང་ཕྲག་བརྒལ་བ་ས་དགའ་ནས་དབུས་གཙང་ཕྱོགས་སུ་དམག་གི་གདོང་ཕྱོགས་ལ། དུས་མཚུངས་དབུས་ཕྱོགས་ནས་ཀྱང་སྐྱིད་པ་ཐང་པ་དང། སྐྱ་ཁང་པ་སོགས་དབུས་ཀོང་གི་དམག། དྭགས་ཀོང་དང་ཧོར་ཁ་བཞིའི་དམག་སྟོང་ཕྲག་འགའ་ཤས་དང་། དེ་བཞིན་འབྲོང་རྩེ་ནོ་ཡོན་དང། དགའ་བོ་པ། ཉིན་མཁར་བ། སྐྱོ་ང་བ་སོགས་རང་རང་ཁོངས་ཀྱི་ལྡིང་དམག་རྣམས་བསྡུས་ཏེ་རིམ་གྱིས་གཙང་ཕོ་ལྷའི་ཕྱོགས་སུ་ལྷགས།

    དེ་ལྟར་དབུས་ཀྱི་དམག་དཔུང་དང་གཙང་གི་དམག་དཔུང་གཉིས་རྒྱལ་རྩེ་རྫོང་དུ་འབྱོར་སྟེ་ཉིན་རྟག་པར་ཕན་ཚུན་འཐབ་འཁྲུག་རིམ་པར་བྱུང་བ་ལས་ཕན་ཚུན་གཉིས་ཀར་བསད་པ་དང་རྨས་སྐྱོན་ཐེབས་པ་སོགས་དུ་མ་བྱུང་བཞིན་པའི་སྐབས་ཕན་ཚུན་ཆིངས་བསྒྲིགས་ཞི་འཇགས་བྱ་སླད་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་ཚབ་སོགས་བར་འདུམ་མཛད་དེ་རེ་ཞིག་དམག་མཚམས་འཇོག དེའི་ཐད་ཞྭ་སྒབ་པའི་བོད་ཀྱི་སྲིད་དོན་རྒྱལ་རབས་ལས། “ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེའི་མགྲོན་གཉེར་ས་ཁུད་པ་དང། ས་སྐྱ་བདག་ཆེན་རིན་པོ་ཆེའི་མགྲོན་གཉེར་ངག་དབང་བཅས་ནས་ཉིན་མང་པོར་ཕན་ཚུན་ཆིངས་བསྒྲིགས་ཀྱི་འབད་བརྩོན་གནང་བའི་ཐོག ཀུན་མཁྱེན་རྒྱལ་བའི་དབང་པོས་ཕན་ཚུན་གཉིས་ཀར་བདེ་འཇགས་དགོས་པའི་བཀའ་ནན་ཕེབས་པར་བརྟེན། རེ་ཞིག་ཕན་ཚུན་དམག་མཚམས་བྱེད་རྒྱུར་གཏན་འཁེལ་གྱིས་ཆིངས་ཡིག་ལ་དབུས་གཙང་བཀའ་བློན་ཚོ་དང། ཆིངས་པའི་དམ་ཕྲུག་ཕབ་རྒྱག་གིས་དམག་གི་བཙོན་པ་རྣམས་སློད་བཀྲོལ་དང། དམག་དཔུང་རང་ཡུལ་དུ་ཕྱིར་ལོག ང་ལུམ་སྦྱར་གསུམ་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་པའི་སྙན་གྲགས་དང་བཅས་ལྷ་ལྡན་རྒྱལ་ཁབ་ཏུ་བསྐྱོད་དོ།།”[12] ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་ཆིངས་དོན་འགྲུབ་པ་དང་དབུས་ཕྱོགས་ཀྱི་དམག་དཔུང་རྣམས་གྲོག་ཚང་བརྡོལ་བ་ལྟར་རང་རང་གི་ཡུལ་གཞིས་སུ་ལོག་ཅིང། བཀའ་བློན་ང་ལུམ་སྦྱར་གསུམ་ཡང་རྒྱལ་ཁའི་དཔའ་སྐད་སྒྲོག་བཞིན་དབུས་སུ་ཕྱིར་ལོག་བྱས་མོད། དེ་སྐབས་ཕོ་ལྷ་བས་རང་གི་དམག་དཔུང་རྣམས་རང་རང་གི་གཞིས་སུ་མ་བཏང་བར་རེ་ཞིག་མཐོང་ལྕགས་རྫོང་དང། རྒྱལ་རྩེ་རྫོང་དང། རིན་སྤུངས་རྫོང་དང། གླིང་དཀར་རྫོང་སོ་སོར་དམག་གྲངས་མི་ཉུང་བ་རེ་མངགས་ནས་བཞག་གོ།།

    ཆིངས་བསྒྲིགས་ལེགས་པར་བྱས་ཏེ་མི་རིང་བར་དབུས་ཕྱོགས་ནས་ཡིན་པའི་མེར་གན་ཐའི་ཇི་སོགས་ནས་གཙང་ཕྱོགས་འགའ་ཤས་ཞིག་བསད་བཟུང་བྱས་པར་བཀའ་བློན་ཕོ་ལྷ་བས་ཤེས་ཏེ། དེ་ལ་མི་དབང་མཆོག་གིས་གསུངས་དོན་འདི་ལྟར་མཛད་དེ། བོད་ཀྱི་སྲིད་དོན་རྒྱལ་རབས་ལས། “༸མི་དབང་གིས། དབུས་པས་ལས་འབྲས་ཁྱད་བསད་ཀྱི་མགོ་སྐོར་ཉག་རྐྱང་འདི་ག་ཡིན། བླ་མའི་བཀའ་དང། ཆིངས་དོན། ཡིག་དན་ལ་མ་གནས་ཕྱིན། ངེད་ཚོ་བསྡད་ཀྱང་མགོ་ཐོག་དམག་འོངས་མི་ཤེས་པས་ད་ཆ་སྡོད་ཐབས་མེད་གསུངས་པར། དེའི་སྐོར་ཕན་ཚུན་དམག་མེད་པའི་ཞུ་གསེས་བྱེད་པར་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་དང། ས་སྐྱའི་སྐུ་ཚབ་བཅས་པར་དབུས་ཕྱོགས་ནས་དེ་བཞིན་བྱེད་ཕེབས་ཀྱང། ༸མི་དབང་ཕོ་ལྷས། དབུས་པར་གདེངས་འཁེལ་དཀའ་བས་ངེད་ཚོ་ཁ་རོག་སྡོད་ཐབས་མེད་པ་ཀུན་གྱིས་ཤེས་གསལ་ཡིན་གསུངས།”[13] ཞེས་བྱུང་བ་ལྟར་མི་དབང་ཕོ་ལྷས་མདའ་དཔོན་ལྕང་ལོ་ཅན་པས་དབུ་འཁྲིད་པའི་གཙང་དམག་རྣམས་ཐད་ཀར་ལྷ་སར་བརྫངས་ཤིང། མི་དབང་ཉིད་ཧོར་སོག་གི་འགོ་པ་བླ་མ་སྐྱབས་ཀྱི་དམག་རྣམས་ཀྱང་མངའ་དབང་དུ་བསྡུས་ནས་དམག་ཉིས་སྟོང་སྐོར་དང་བཅས་འཕན་ཡུལ་དུ་འབྱོར། ལྕང་ལོ་ཅན་པའི་དམག་གིས་དབུས་དམག་དང་འཐབ་འཛིངས་བྱས་ཏེ་དབུས་དམག་རྣམས་བྱེར་བར་མཛད། དུས་སྐབས་དེའི་ཚེ་སླར་ཡང་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོ་ནས་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་དང། ས་སྐྱའི་མགྲོན་གཉེར་ཟུང་དང། དབུས་ནས་དགའ་ལྡན་ཁྲི་རིན་པོ་ཆེ་སོགས་གདན་ས་གསུམ་དང་རྒྱུད་གྲྭ་རྣམས་ཀྱི་བླ་མ་དང་སློབ་དཔོན་རྣམས་ཆིངས་མོལ་ཞུ་སྒྲིག་སླད་ཕེབས་ཀྱང། མི་དབང་ཕོ་ལྷས་དེ་དག་རྣམས་ལ་དོན་ཚན་གཉིས་ཀྱིས་རྒོལ་བར་མཛད་དེ། ཞྭ་སྒབ་པའི་བོད་ཀྱི་སྲིད་དོན་རྒྱལ་རབས་ལས། “༸མི་དབང་གིས་དབུས་ཕྱོགས་ཆིངས་པ་རྣམས་ལ་དམིགས་འཛུགས་ཀྱི་གསུངས་དོན། ༡ སྔར་དབུས་དཔུང་གིས་ང་ཉམས་ཉེས་སུ་གཏོང་བའི་ཆེད་ངའི་རྗེས་སུ་དམག་གཏོང་དུས་ཁྱེད་རྣམས་ཆིངས་སྒྲིགས་སུ་ཕེབས་སམ། ༢ དེ་རྗེས་དབུས་ཀོང་དམག་གིས་ལོ་འཁོར་གཉིས་ཙམ་གཙང་ལྗོངས་སུ་བསྡད་དེ་དགོན་པ་དང། ལྷ་ཁང་། ཡུལ་གྲོངས་མང་པོ་སྟོར་འཇིག་དང། ཆགས་རྟེན་བྲལ་བའི་བརྡབས་གསིགས། བཙན་ཤེད་བྱེད་སྐབས་ཁྱེད་རྣམས་ཆིངས་སྒྲིགས་སུ་ཕེབས་སམ། ད་ཆ་ངས་ཞྭ་སེར་བསྟན་པའི་ཞབས་འདེགས་དང། དའི་ཆིང་བཱ་ཐུར་གྱི་དགྲ་ཤ་ལེན་ཉེ་བའི་སྐབས་སུ་ཆིངས་དོན་གནང་བ་དེ་དྲང་པོ་མ་རེད་གསུངས།”[14] ཞེས་གསལ་བ་བཞིན་ཆིངས་མོལ་ལ་མོས་མཐུན་གཏན་ནས་མེད་པར་འཕན་ཡུལ་བརྒྱུད་དབུས་སུ་དམག་བཏང་ནས་འཐབ་འཁྲུག་གིས་དབུས་དམག་རྣམས་དེ་ཉིད་དུ་ཕྱིར་བྲོས་དགོས་པའི་གནས་སྟངས་སུ་བསྐྱལ་བ་ཙམ་མ་ཡིན་པར། བཀའ་བློན་ང་ལུམ་སྦྱར་གསུམ་ཀྱང་སྟག་གིས་ཤྭ་བ་འདེད་པ་ལྟར་རྩེ་ཕོ་བྲང་ཆེན་པོ་རུ་རྒྱལ་བའི་དབང་པོའི་སྐུ་མདུན་དུ་སྲོག་གི་སྐྱབས་འཇུག་ཞུ་བར་བྲོས་ཤིང་ཆབ་སྒོ་རྣམས་ཀུན་ནས་བསྡམས་དགོས་པར་མཛད་ལ། མི་དབང་ཕོ་ལྷའི་དམག་དཔུང་གིས་ལྷ་ལྡན་གཙུག་ལག་ཁང་གི་མངའ་རིས་དང་བཅས་པ་མངའ་དབང་དུ་བླངས་ཏེ་རྩེ་ཕོ་བྲང་གི་ཆབ་སྒོ་རྣམས་གཙང་དམག་གིས་ཕྱོགས་བཞི་མཚམས་བརྒྱད་ནས་བསྐོར་ཏེ་བཀའ་བློན་གསུམ་པོ་བྲོས་ཐར་མེད་པ་བྱས་སོ།།

    དེ་སྐབས་སུ་འོན་རྒྱལ་སྲས་རིན་པོ་ཆེ། བཙན་པོ་ནོ་མི་ཧན། ཁྲི་རིན་པོ་ཆེ། གདན་ས་གསུམ་གྱི་སློབ་དཔོན་ལས་སྣེ་བཅས་༸་མི་དབང་གི་མདུན་སར་བཅར་ཏེ། གུང་བློན་ཉེས་ཅན་གསུམ་ལ་ཉེས་ཆད་གཏང་དགོས་པ་ནི། ངན་པ་ཚར་གཅོད་དང་། བཟང་པོར་གཟེངས་བསྟོད་བྱེད་པ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་ཁྲིམས་ལུགས་ཡིན་མོད། བཀའ་བློན་དའི་ཆིང་བཱ་ཐུར་ཉམས་ཉེས་སྲོག་བཀུམས་པར་༸སྐྱབས་མགོན་རྒྱལ་དབང་མཆོག་དང་ཡབ་རྗེ་ཟུང་གི་ནོངས་པའི་ཆ་ཕྲ་མོ་ཙམ་མེད་སྟབས་མི་དབང་མཆོག་ནས་ཐུགས་དཀྱེལ་ཆེ་བས་དགོངས་པ་བཞེད་གནང་དགོས་པར་གསོལ་མོད། དེ་ལ་མི་དབང་མཆོག་གིས་གསུངས་དོན་ནི། སྲིད་དོན་རྒྱལ་རབས་ནང་དུ། “ད་ཆ་༸རྒྱལ་བའི་དབང་པོ་དང། ཡབ་རྗེ་མཆོག་ལོག་པའི་བྱ་བའི་ཁོངས་སུ་མེད་ན་གུང་བློན་པ་དེ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བཞུགས་པ་མི་རུང་བས། ༸རྒྱལ་དབང་མཆོག་སྐུ་འཁོར་དང་བཅས་པ་རེ་ཞིག་སེ་འབྲས་གང་རུང་དུ་གཤེགས་སམ། ཡང་ན་གུང་བློན་གསུམ་དཔུང་དང་བཅས་པ་ཕོ་བྲང་ཆབ་སྒོ་ནས་ཕྱིར་དབྱུང་བ་མཛོད་ཅིག། ཀུན་མཁྱེན་རྒྱལ་བའི་དབང་པོ་དང། ཡབ་རྗེ་མཆོག་གི་ཇི་ལྟར་བཀའ་གནང་བ་ལས་མི་ལྡོག་པ་བགྱིད་དོ།།”[15] ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རྒྱལ་བའི་དབང་པོ་མཆོག་དང་ཡབ་རྗེ་དམ་པ་གཉིས་རེ་ཞིག་འབྲས་སྤུངས་སུ་གདན་འདྲེན་ཞུ་རྒྱུའི་དགོངས་པ་མཐུན་ཡང། དེ་སྐབས་སླེ་ལུང་རྗེ་དྲུང་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས་ནས་རྒྱལ་བའི་དབང་པོར་བཅར་ཏེ་གུང་བློན་རྣམས་ཀྱི་སྲོག་ལ་མི་སྐྱོན་པའི་གནས་ལུགས་ལེགས་གསོལ་ཞུ་བར་བརྟེན། སྐྱབས་མགོན་མཆོག་གིས་གུང་བློན་རྣམས་ཀྱི་སྲོག་ལ་སྐྱོན་མེད་པའི་སྙིང་རྗེ་བྱེད་དགོས་པར་བཀའ་ཕེབས་པར་མི་དབང་ཕོ་ལྷས་རྒྱལ་བའི་བཀའ་གཅོག་ཐབས་བྲལ་མོད། ཁོས་དེ་ལ་ཐབས་ལམ་གཞན་འཚོལ་ཏེ། མན་ཇུ་གོང་མ་ནས་བར་དཔང་ཞིབ་གཅོད་བྱེད་དགོས་པར་གསུངས་ཏེ། དེ་ཡང་ཞྭ་སྒབ་པའི་བོད་ཀྱི་སྲིད་དོན་རྒྱལ་རབས་སུ། “༸མི་དབང་གིས། ༸རྒྱལ་བའི་དབང་པོའི་བཀའ་བཞིན། ཁོ་བོས་ནི། རང་ཅག་དབུས་གཙང་བཀའ་བློན་ཕན་ཚུན་སུས་འགལ་མི་དམངས་ཀྱི་དབུས་སུ་ཁ་ཤགས་འབྱེད་པའི་སྐབས་གཟུ་བོར་གནས་པའི་བར་དཔང་དང་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཞིབ་གཅོད་པ་ཞིག་མན་ཇུ་༸གོང་མ་ནས་གཏོང་གནང་མཛད་ཡོད་པ་དེ་དག་མ་འབྱོར་བར་དེ་སྲིད་དུ་དེ་དག་གི་སྲོག་འཕྲོག་པ་ལྟ་ཅི་སྨོས། རང་རང་གི་ཉེ་དུ་དང། འཁོར་དང་ལོངས་སྤྱོད། ཁང་ཁྱིམ་གང་ལའང་གནོད་པ་མེད་པར་རང་ཁྱིམ་དུ་བསྲུང་བྱ་དང་བཅས་ཅི་བདེར་འདུག་ཏུ་འཇུག་གོ།”[16] ཞེས་མི་དབང་གིས་དམ་བཅའ་འབུལ་ལམ་ཞུས་ཏེ་གུང་བློན་རྣམས་ཕོ་བྲང་གི་ཆབ་སྒོ་ནས་ཕྱིར་བྱུང་བ་རྣམས་གཙང་དམག་སུམ་བརྒྱ་ཐམ་པ་རེེར་བསྲུང་བྱ་དང་བཅས་རང་གི་ཤག་ཏུ་གནོད་འཚེ་མེད་པར་བཞག་ནའང། ཞྭ་སྒབ་པའི་སྲིད་དོན་རྒྱལ་རབས་དེ་ཉིད་ལས། “རིང་པོར་མ་སོན་པར་མན་ཇུ་༸གོང་མ་ནས་བཏང་བའི་ཨ་ལི་ཁན་ཨམ་པ་དང། མེ་རིང་ཛཾ་གི་ལ་སོགས་པ་དཔུང་དམག་སྟོང་ཕྲག་བཅུ་དང་བཅས་འབྱོར། ལྷ་ཀླུ་དགའ་ཚལ་བའི་གླིང་ཁར་གུར་ཕུབ་སྟེ་བཀའ་བློན་ང་ལུམ་སྦྱར་གསུམ་དང། གྲོས་ཁོངས་ལེ་ཐོགས་ཅན་རྣམས་ལ་དྲི་བ་ཐེངས་ཁ་ཤས་བྱས་པའི་མཐར་སྐེ་དང། ལག་པར་ལྕགས་ཐག་གཡོག་སྟེ་ཁྲི་མུན་དུ་བཅུག ཉིན་གཅིག་བ་མ་རིའི་འདབས་སུ་གུར་ཕུབ་སྟེ་དེར་བོད་གཞུང་གི་དཔོན་རིགས་ཆེ་ཁག་དང། རྒྱ་ནག་ནས་འབྱོར་པའི་དཔོན་རིགས། ལྷ་ཞོལ་མི་དམངས་བརྒྱ་ཕྲག་གི་དབུས་སུ་ང་ལུམ་སྦྱར་གསུམ། སྐྱོར་ལུང་བླ་མ། རྣམ་རྒྱལ་གྲྭ་ཚང་གི་གཉེར་འཛིན། གུང་བློན་གསུམ་གྱི་སྤུན་ཉེ། བུ་ཕྲུག་སོགས་གྲོས་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་ཁྱོན་མི་གྲངས་བཅུ་དགུ་དུས་གཅིག་ལ་སྲོག་ཐོག་ཏུ་བཏང་ཞིང། ལེ་ཐོགས་མེད་པའི་བུད་མེད་དང་། ཕྲུ་གུ་འགའ་ཤས་ཀྱང་རྒྱ་ཡུལ་དུ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་རྒྱང་ཕུད་ལ་བཏང་ངོ་།།”[17] ཞེས་གསལ་བ་ལྟར་མི་དབང་གིས་རྒྱལ་བའི་བཀའ་ལས་བཟློག་ཐབས་མེད་པར། གཞན་ལ་ཁ་གཡར་བའམ་མན་ཇུར་བསྐུལ་ཏེ་སྲོག་འཕྲོག་ཏུ་བཅུག་པ་མཛད་དེ། དའི་ཆིང་བཱ་ཐུར་གྱི་དགྲ་ཤ་ལེན་ཐུབ་པ་བྱུང་ཡང། དབུས་གཙང་གི་དམག་དཔུང་གཉིས་གདོང་ཐུག་དམག་འགྱེད་དེས་དམངས་ཀྱི་བདེ་སྡུག་ལ་བརྡབ་གསིག་ཆེན་པོ་བཟོས་པ་མ་ཟད། ཕྱོགས་གཉིས་ཀར་གནོད་སྐྱོན་ཚབས་ཆེ་བྱུང་བ་སོགས་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ནང་སྔར་མེད་པའི་གོད་ཆག་ཆེན་པོའི་རི་མོའི་བཀོད་བྲིས་མཛད་དོ།།

    མདོར་བསྡུས་ན། རྒྱལ་དབང་མཆོག་གིས་ཐུགས་གཞི་དགོངས་པ་ཟབ་མོས་བཀའ་བློན་ལྔ་འདེམས་བསྐོ་མཛད་ལ། དེ་དག་བློ་གཟུ་བོར་མ་གནས་པའི་ཐོག་རང་ཕྱོགས་ལ་ཞེན་འཛིན། གཞན་ཕྱོགས་ལ་འཁོན་འཛིན་གྱི་བློས་ལས་དོན་ཆེེ་འབྲིང་ཆུང་གསུམ་ཇི་ལྟར་བརྩམས་ཀྱང། ཕྱོགས་གཉིས་སུ་གྱེས་པས་སྡེ་ཚན་སོ་སོར་སྲིད་བྱུས་ལ་གཅིག་ཤོས་ཀྱི་མོས་མཐུན་དང་དང་ལེན་མེད་པ་དང། གཅིག་ཤོས་ཀྱིས་བསམ་ཚུལ་དང་དགག་པ་མཛད་པ་སོགས་ལས་འཆར་བཟང་ངན་ལ་མ་ལྟོས་པར་རང་ཕྱོགས་དང་གཞན་ཕྱོགས་ཀྱི་འཐེན་འཁྱེར་འོག་ཏུ་བཀའ་བློན་ནང་ཚུན་མ་འཆམ་པའི་རྒྱུར་བྱས་ཤིང། མི་རིང་བར་ཕན་ཚུན་འགལ་ཟླ་ཇེ་ཆེར་ཇེ་དྲག་ཏུ་སོང་བ་ལས་མི་གསོད་ཁྲག་སྦྱོར་དང་དམག་འཁྲུག་གི་ཡོ་ལང་གིས་དབུས་གཙང་གི་བདེ་གཟར་ཆེན་པོ་ཞེས་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་བསམ་ཡུལ་ལས་འདས་པའི་གོད་ཆག་འགྱོད་གཞི་ཆེན་པོ་འདི་ཉིད་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།

    དེས་ན་རང་ཅག་ཁ་བ་གངས་ཅན་པ་གཞིས་བྱེས་གང་དུ་གནས་ཀྱང། ཆོལ་ཁ་དང་ཆོས་བརྒྱུད་ཀྱི་ཕྱོགས་ཞེན་དང་ཕྱོགས་རིས་སོགས་རྩ་བ་ནས་དོར་ཏེ་ཕན་ཚུན་ནུས་པ་མཉམ་སྤུངས་དང་སེམས་ཤུགས་མཉམ་རུབ་ཀྱིས་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་གི་ཀུན་གསལ་འཇིག་རྟེན་མཁའ་དབྱིངས་སུ་འོད་སྣང་སྟོང་གིས་ཁྱབ་པར་མཛད་དགོས་པ་དང། བོད་ཀྱི་རྩ་དོན་ཆེད་དུས་དང་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་གཅིག་ཕན་གཅིག་གྲོགས་ཀྱིས་ཕན་ཚུན་རོགས་རམ་སྲི་ཞུ་བསྒྲུབ་དགོས་པ་ནི་དབུས་གཙང་བཀའ་བློན་ནང་འཁྲུག་འདི་ནས་ཤེས་བྱ་ལེན་དགོས་པ་གནད་དུ་མཆིས་སོ།།

སླར་སྨྲས་པ།       ལོ་རྒྱུས་རིང་མོའི་ཚང་ཚིང་སྟུག་པོ་རུ།།   བརྗིད་ཉམས་གཏམ་གྱི་ཙན་དན་དྲི་ཞིམ་དང།།                                              གོད་ཆག་འགྱོད་གཞིའི་རྩུབ་མོའི་ཚེ་ཤིང་ལས།།  ཚེར་ཤིང་རྣོ་ལ་ཅུང་ཟད་རིག་པ་དེས།                                                བརྡར་ཤ་མཛད་པའི་གཏམ་གྱི་རི་མོ་འདིར།། ཤེས་བྱ་བསླབ་བྱ་ལྡན་པའི་མེ་ཏོག་ཅིག།།                                              མཆིས་ཚེ་བསོད་ནམས་བསགས་པའི་གཞི་གང་ལ།།  མཆོད་དོ་མཆོད་དོ་བསྟོད་ཅིང་མཆོད་པ་ཕུལ།།

    བཅས་མཇུག་སྨོན་ལམ་བཟང་པོའི་ཤླཽ་ཀ་དང་བཅས་ཝཱཎ་དབུས་བོད་ཀྱི་ཆེས་མཐོའི་གཙུག་ལག་སློབ་གཉེར་ཁང་གི་བསྟན་བཅོས་ལོ་རིམ་གསུམ་པའི་སློབ་གཉེར་བ་ཉི་མ་རྒྱལ་མཚན་མིང་ཅན་གྱིས་རྒྱུགས་དུས་དང་པོའི་རྒྱལ་རབས་རྩོམ་ཤོག་དོད་རང་ཤག་ལྷའི་གྲོང་ཁྱེར་ནས་བཞི་ཤད་འཇོག་པའོ།།

དགེའོ།། དགེའོ།། དགེའོ།།

སརྦ་མངྒལཾ།

---

[1] བོད་ཀྱི་སྲིད་དོན་རྒྱལ་རབས། ཞྭ་སྒབ་པ་དབང་ཕྱུག་བདེ་ལྡན། གླེགས་བམ། ༡ པར་ཐེངས། ༣ བོད་གཞུང་ཤེས་རིག་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༨༦ ཤོག ༥༧༤

[2] བོད་ཀྱི་སྲིད་དོན་རྒྱལ་རབས། ཞྭ་སྒབ་པ་དབང་ཕྱུག་བདེ་ལྡན། གླེགས་བམ། ༡ པར་ཐེངས། ༣ བོད་གཞུང་ཤེས་རིག་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༨༦ ཤོག ༥༢༧

[3] བོད་ཀྱི་སྲིད་དོན་རྒྱལ་རབས། ཞྭ་སྒབ་པ་དབང་ཕྱུག་བདེ་ལྡན། གླེགས་བམ། ༡ པར་ཐེངས། ༣ བོད་གཞུང་ཤེས་རིག་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༨༦ ཤོག ༥༢༧

[4] བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རགས་རིམ་གཡུ་ཡི་ཕྲེང་བ། སྨད་ཆ། བོད་ལྗོངས་སྤྱི་ཚོགས་ཚན་རིག་ཁང་ནས་རྩོམ་སྒྲིག་བྱས། བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།༢༠༠༦ཤོག ༤༡

[5] བོད་ཀྱི་སྲིད་དོན་རྒྱལ་རབས། ཞྭ་སྒབ་པ་དབང་ཕྱུག་བདེ་ལྡན། གླེགས་བམ། ༡ པར་ཐེངས། ༣ བོད་གཞུང་ཤེས་རིག་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༨༦ ཤོག ༥༢༧

[6] བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་གླེང་བའི་གཏམ། རྒྱལ་མོ་འབྲུག་པ། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༩༥ ཤོག ༣༩༧

[7] བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་གླེང་བའི་གཏམ། རྒྱལ་མོ་འབྲུག་པ། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༩༥ ཤོག ༣༩༧

[8] བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རགས་རིམ་གཡུ་ཡི་ཕྲེང་བ། སྨད་ཆ། བོད་ལྗོངས་སྤྱི་ཚོགས་ཚན་རིག་ཁང་ནས་རྩོམ་སྒྲིག་བྱས། བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།༢༠༠༦ཤོག ༤༦

[9] བོད་ཀྱི་སྲིད་དོན་རྒྱལ་རབས། ཞྭ་སྒབ་པ་དབང་ཕྱུག་བདེ་ལྡན། གླེགས་བམ། ༡ པར་ཐེངས། ༣ བོད་གཞུང་ཤེས་རིག་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༨༦ ཤོག ༥༢༩

[10] བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རགས་རིམ་གཡུ་ཡི་ཕྲེང་བ། སྨད་ཆ། བོད་ལྗོངས་སྤྱི་ཚོགས་ཚན་རིག་ཁང་ནས་རྩོམ་སྒྲིག་བྱས། བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།༢༠༠༦ཤོག ༤༩

[11] བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རགས་རིམ་གཡུ་ཡི་ཕྲེང་བ། སྨད་ཆ། བོད་ལྗོངས་སྤྱི་ཚོགས་ཚན་རིག་ཁང་ནས་རྩོམ་སྒྲིག་བྱས། བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།༢༠༠༦ཤོག ༤༩

[12] བོད་ཀྱི་སྲིད་དོན་རྒྱལ་རབས། ཞྭ་སྒབ་པ་དབང་ཕྱུག་བདེ་ལྡན། གླེགས་བམ། ༡ པར་ཐེངས། ༣ བོད་གཞུང་ཤེས་རིག་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༨༦ ཤོག ༥༣༣

[13] བོད་ཀྱི་སྲིད་དོན་རྒྱལ་རབས། ཞྭ་སྒབ་པ་དབང་ཕྱུག་བདེ་ལྡན། གླེགས་བམ། ༡ པར་ཐེངས། ༣ བོད་གཞུང་ཤེས་རིག་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༨༦ ཤོག ༥༣༦

[14] བོད་ཀྱི་སྲིད་དོན་རྒྱལ་རབས། ཞྭ་སྒབ་པ་དབང་ཕྱུག་བདེ་ལྡན། གླེགས་བམ། ༡ པར་ཐེངས། ༣ བོད་གཞུང་ཤེས་རིག་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༨༦ ཤོག ༥༣༨

[15] བོད་ཀྱི་སྲིད་དོན་རྒྱལ་རབས། ཞྭ་སྒབ་པ་དབང་ཕྱུག་བདེ་ལྡན། གླེགས་བམ། ༡ པར་ཐེངས། ༣ བོད་གཞུང་ཤེས་རིག་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༨༦ ཤོག ༥༤༠

[16] བོད་ཀྱི་སྲིད་དོན་རྒྱལ་རབས། ཞྭ་སྒབ་པ་དབང་ཕྱུག་བདེ་ལྡན། གླེགས་བམ། ༡ པར་ཐེངས། ༣ བོད་གཞུང་ཤེས་རིག་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༨༦ ཤོག ༥༤༡

[17] བོད་ཀྱི་སྲིད་དོན་རྒྱལ་རབས། ཞྭ་སྒབ་པ་དབང་ཕྱུག་བདེ་ལྡན། གླེགས་བམ། ༡ པར་ཐེངས། ༣ བོད་གཞུང་ཤེས་རིག་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༨༦ ཤོག ༥༤༢